Ένας από τους βασικούς σκοπούς της Αναγνωστικής Εταιρίας είναι η μελέτη και η επιστημονική τεκμηρίωση της Ιστορίας και του Πολιτισμού της Επτανήσου.

Επίσης, σκοπός μας είναι η διάθεση σπάνιου ερευνητικού υλικού στους επιστήμονες, η εκπόνηση ερευνητικών προγραμμάτων, η διοργάνωση επιστημονικών συνεδρίων, καθώς και η ενίσχυση των πρωτότυπων επιστημονικών εκδόσεων για τον Ιόνιο χώρο.

Οι κυριότερες, πρόσφατες, επιστημονικές – ερευνητικές δραστηριότητες της Αναγνωστικής Εταιρίας είναι οι ακόλουθες:

Συνέδριο:

Επτανησιακός Πατριωτισμός (18ος-19ος αι.): Πρόσωπα, Ιδέες, Θεσμοί & Δράσεις (2021).

Για τον εορτασμό της επετείου των 200 ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης (1821-2021), και με δεδομένο ότι η Κέρκυρα ήταν η γενέτειρα αλλά και η τροφός εμβληματικών προσωπικοτήτων για τον αγώνα του ’21, όπως είναι ο Ιωάννης Α. Καποδίστριας, ο Ανδρέας Κάλβος και ο Διονύσιος Σολωμός (οι δυο τελευταίοι υπήρξαν μέλη της Αναγνωστικής Εταιρίας), αλλά και πολλοί άλλοι λιγότερο γνωστοί στο ευρύ κοινό,  διοργανώθηκε το επιστημονικό συνέδριο «Επτανησιακός Πατριωτισμός (18ος-19ος αι.): Πρόσωπα, Ιδέες, Θεσμοί & Δράσεις».

Ερευνητικό Πρόγραμμα:

Το Αρχείο Guilford της Αναγνωστικής Εταιρίας στον ψηφιακό κόσμο: Ένα ευρωπαϊκό αρχείο για την αναδιοργάνωση της ελληνικής παιδείας στα Ιόνια Νησιά πριν και κατά την Ελληνική Επανάσταση (2020).

Πρόκειται για το πρώτο ερευνητικό πρόγραμμα που εκπόνησε με επιτυχία η Αναγνωστική Εταιρία, εγκεκριμένο και χρηματοδοτημένο από το Υπουργείο Πολιτισμού (με την από 11/12/2020, Α.Π.: ΥΠΠΟΑ/ΥΓ/ΓΔΟΥ/ΔΕΦΔΑΧΤΠ/ΤΠΕΛΦ//609686/59230/39527/5983/4840), ταυτοποίησης, τεκμηρίωσης και ψηφιοποίησης του αρχείου Guilford και του υποαρχείου Sheffield. Ψηφιοποιήθηκαν 929 χειρόγραφα τεκμήρια [δηλαδή το σύνολο του αρχείου Guilford (644 έγγραφα) -και του υποαρχείο του ανεψιού του Sheffield (285 έγγραφα). Συνολικά έγιναν 3.549 λήψεις.

Εκτός από την ψηφιοποίηση, πραγματοποιήθηκε αντιπαραβολή και ταύτιση των υπαρχόντων τεκμηρίων με τα αντίστοιχα του δημοσιευμένου καταλόγου [Δάφνη Κυριάκη, Κερκυραϊκό Αρχείο Guilford, Κέρκυρα 1984] και ακολούθησε η ιστορική τεκμηρίωση εκάστου εγγράφου, με την απαραίτητη ταυτοποίηση της πολυγλωσσικής ορολογίας, όπου αυτό κρίθηκε απαραίτητο. Την έρευνα και τεκμηρίωση του «Αρχείου Guilford» διεκπεραίωσε ο Δρ Ιστορίας του Τμήματος Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου κ. Ευστάθιος Πουλιάσης και την αντίστοιχη του υποαρχείου Sheffield ο ιστορικός ερευνητής Ίων Μάνεσης. Τέλος, ο Δρ Πληροφορικής κ. Αθανάσιος Τσίπης και η αρχειονόμος-βιβλιοθηκονόμος Σοφία Φεγγούλη πραγματοποίησαν την ψηφιοποίηση όλων των εγγράφων, με πολυμεσική επεξεργασία και χρήση ειδικών λογισμικών επεξεργασίας.

Η επιτυχής ολοκλήρωση του πρώτου ερευνητικού έργου «Το Αρχείο Guilford της Αναγνωστικής Εταιρίας στον ψηφιακό κόσμο: Ένα ευρωπαϊκό αρχείο για την αναδιοργάνωση της ελληνικής παιδείας στα Ιόνια Νησιά πριν και κατά την Ελληνική Επανάσταση», αποτελεί για την Αναγνωστική Εταιρία ένα θετικό πρόκριμα: ένα σημαντικό ευρωπαϊκό Αρχείο, που αφορά κυρίως την ελληνική παιδεία κατά τον 19ο αιώνα, μελετήθηκε, έγιναν προσθήκες στην τεκμηρίωσή του και πέρασε στον ψηφιακό κόσμο, ώστε να μπορεί πλέον να είναι εύκολα προσβάσιμο. Συντονιστής του έργου ήταν ο Επιστημονικός Διευθυντής της Αναγνωστικής Εταιρίας, ιστορικός κ. Δημήτρης Ζυμάρης.

Ερευνητικό Πρόγραμμα:

Από την Ιωνία στο Ιόνιο: Πρόσφυγες στην Κέρκυρα μετά την Μικρασιατική Καταστροφή (2021).

Η εν λόγω ψηφιακή έκθεση αποσκοπεί να φωτίσει άγνωστες πτυχές της παρουσίας των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής στην Κέρκυρα, μέσα από έξι θεματικές ενότητες. Επίσης, η έκθεση παρουσιάζει τέσσερα ειδικά αφιερώματα που συσχετίζονται με το μείζον αυτό ιστορικό γεγονός. Βασικός άξονας που διατρέχει όλη την έκθεση είναι οι μαρτυρίες τόσο των προσφύγων, όσο και των απογόνων τους. Για τον λόγο αυτό οι μαρτυρίες αναδεικνύονται σε «εκθέματα», τα οποία μας μεταφέρουν τα βιώματα και τις εμπειρίες των πρωταγωνιστών, αλλά και τα συναισθήματα των απογόνων τους.

Πιο συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια ενός χρόνου προετοιμασίας, έρευνας και τεκμηρίωσης, πραγματοποιήθηκαν τα εξής:
– Συλλέχθηκαν 50 συνεντεύξεις προφορικής ιστορίας από απογόνους β΄ και γ΄ γενιάς. Οι μαρτυρίες αυτές δεν αφορούν αποκλειστικά απογόνους που ζουν μόνιμα στην Κέρκυρα, αλλά υπήρξε φροντίδα για τη συλλογή μαρτυριών και από άλλα μέρη όπου εγκαταστάθηκαν οριστικά πολλοί πρόσφυγες που είχαν περάσει αρχικά από την Κέρκυρα. Οι μαρτυρίες αυτές εγκαινιάζουν το Αρχείο Προφορικών Μαρτυριών της Αναγνωστικής Εταιρίας Κερκύρας.
– Εντοπίστηκε ένας σημαντικός αριθμός μαρτυριών (δημοσιευμένων ή ηχογραφημένων) προσφύγων που έζησαν ή πέρασαν από την Κέρκυρα.
– Η ερευνητική ομάδα επισκέφθηκε ή επικοινώνησε με πάνω από 25 φορείς / ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού και συνέλεξε πολύτιμο αρχειακό υλικό. Κάποια από αυτά τα τεκμήρια, ως τώρα ήταν εντελώς άγνωστα.
– Αντίστοιχα, αρχειακό και φωτογραφικό υλικό συλλέχθηκε από δεκάδες ιδιωτικές συλλογές.

Βασικός στόχος της συγκεκριμένης έκθεσης είναι η ανάδειξη και η διάσωση της ιστορικής μνήμης και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η προφορική ιστορία και τα αρχειακά τεκμήρια αξιοποιούνται από κοινού για να αναδείξουν αφενός τα ιστορικά γεγονότα καθεαυτά, αφετέρου την πρόσληψή τους από τους ίδιους τους πρωταγωνιστές ή τους απογόνους τους, ιχνηλατώντας με τον τρόπο αυτό το ιστορικό τραύμα ως τις μέρες μας.

Επιστημονικός υπεύθυνος του έργου ήταν ο Δρ Ιστορίας κ. Ευστάθιος Πουλιάσης και την ερευνητική ομάδα αποτέλεσαν οι ιστορικοί ερευνητές κ.κ. Σπύρος Γαούτσης, Παναγιώτης Μηλιώνης, Μάγια Χαραλαμποπούλου, Γεωργία Λαζαρίδου, Λίλιαν Κυπριζόγλου, Δημήτριος Μουζακίτης, η μεταφράστρια Ευαγγελία Καζαντινού, η αρχειονόμος-βιβλιοθηκονόμος Σοφία Φεγγούλη και η μηχανικός λογισμικού Έλενα Λουκά.

Στη συμβουλευτική επιτροπή της Αναγνωστικής Εταιρίας συμμετείχαν οι κ.κ. Δημήτρης Ζυμάρης, Κωνσταντίνος Καρδάμης και Κωνσταντίνος Λιντοβόης.

Ερευνητικό Πρόγραμμα:

Ψηφιακή βάση των σπάνιων εκδόσεων της Αναγνωστικής Εταιρίας (16ος – 18ος αι.), μέσα από καινοτόμες τεχνολογικές εφαρμογές: «Corfu rare books» (2022).

Η Αναγνωστική Εταιρία έχει καταρτίζει μια ανοιχτή ψηφιακή βάση των σπάνιων εκδόσεων της, μέσω του προγράμματος: «Καινοτόμες τεχνολογικές εφαρμογές: Corfu rare books». Πρόκειται για ένα ερευνητικό πρόγραμμα χρηματοδοτημένο από το Υπουργείο Πολιτισμού και ιδιωτική χορηγία (της Ελένης Γούστη-Σταμπόγλη, εκ του καταπιστεύματος Κωνσταντίου Γούστη), με στόχο την καταγραφή και τεκμηρίωση των παλαιτύπων βιβλίων της Αναγνωστικής Εταιρίας (16ος-18ος αι.), με ταυτόχρονη δημιουργία μίας σχετικής εφαρμογής για κινητά τηλέφωνα, η οποία λειτουργεί μέσω κωδικού QR.

Υπεύθυνος του προγράμματος ήταν ο Επιστημονικός Διευθυντής της Εταιρίας Δημήτρης Ζυμάρης, ενώ την επιστημονική διεύθυνση ανέλαβε η Αν. Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Θράκης Δρ Παναγιώτα Τζιβάρα. Συντελεστές του προγράμματος οι: Δρ Ιστορίας Ευστάθιος Πουλιάσης, Ιστορικός Μάγια Χαραλαμποπούλου, Ιστορικός Δημήτριος-Χρυσοβαλάντης Μουζακίτης, η αρχειονόμος-βιβλιοθηκονόμος Σοφία Φεγγούλη και η μηχανικός λογισμικού Έλενα Λουκά. (Η συμβουλευτική επιτροπή της Αναγνωστικής Εταιρίας απαρτίστηκε από τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου Κωνσταντίνο Λιντοβόη, Δημήτρη Θεοτόκη (Έφοροι της Βιβλιοθήκης) και Κωνσταντίνο Καρδάμη (Γραμματέα).

Αξιοποιώντας τις δυνατότητες που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες, ακολουθώντας τα σύγχρονα πρότυπα της βιβλιοθηκονομίας και της βιβλιολογικής έρευνας, στοχεύουμε όχι μόνο στη διάσωση και διάδοση έργων μοναδικής πνευματικής αξίας αλλά και στην εξοικείωση των νέων με τη φιλαναγνωσία, όπως και στην καλλιέργεια της βιβλιοφιλικής κουλτούρας και στη γνωριμία ενός ευρύτερου κοινού με παλαιότερα έργα.

Ερευνητικό Πρόγραμμα:

Το μουσικό βίωμα του Πάσχα μέσα από τις μπάντες της Κέρκυρας (2023).

Η Αναγνωστική Εταιρία, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ελληνικής Μουσικής του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, πραγματοποίησε το ερευνητικό πρόγραμμα: «Το Μουσικό Βίωμα του Πάσχα μέσα από τις Μπάντες της Κέρκυρας»  μετά από υποβολή και έγκριση σχετικού φακέλου και τη συνακόλουθη μερική χρηματοδότηση του ΥΠΠΟ.

Το πρόγραμμα έχει ως κεντρικό άξονα τη δημιουργία ενός σύγχρονου ψηφιακού αποθετηρίου προφορικών μαρτυριών, σχετικών με τις μπάντες της Κέρκυρας. Οι μπάντες αποτελούν ένα ταυτοτικό πολιτισμικό φαινόμενο του νησιού μας, που έχει εγγραφεί, μάλιστα, στο μητρώο των στοιχείων Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού, από το 2021.

Σύμφωνα με το σκεπτικό αυτής της εγγραφής, οι κερκυραϊκές μπάντες συνδέονται «άρρηκτα με την πολιτιστική κληρονομιά της Κέρκυρας, έχοντας διαμορφώσει μια παράδοση καλλιτεχνικής παιδείας και μουσικής έκφρασης, που αξίζει να διαφυλαχθεί και να αναδειχθεί ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά».

Στόχος του προγράμματος ήταν, αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες, να δημιουργήσει μια «τράπεζα πολιτιστικής μνήμης», μέσω προφορικών μαρτυριών, με σκοπό την ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς ως βίωμα, με κύριο (όχι όμως και αποκλειστικό) σημείο αναφοράς το Κερκυραϊκό Πάσχα. Μια διεπιστημονική ομάδα νέων ερευνητών, αξιοποιώντας τα μεθοδολογικά εργαλεία της προφορικής ιστορίας, της ανθρωπολογίας, της κοινωνιολογίας, της μουσικολογίας και της πληροφορικής, συνέλεξαν και ανέλυσαν μαρτυρίες, πληροφορίες και βιώματα μερικών εκ των παλαιότερων μουσικών των μπαντών των κερκυραϊκών φιλαρμονικών σωματείων. Με τον τρόπο αυτό, δόθηκε για πρώτη φορά λόγος στους μουσικούς, πρωταγωνιστές της κερκυραϊκής πασχαλινής περιόδου, δηλαδή στους μουσικούς των μπαντιστικών μουσικών συνόλων, οι οποίοι με τα ιδιαίτερα βιώματα, τις μοναδικές μαρτυρίες και την προσωπική τους αντίληψη, εμπλούτισαν το Αρχείο Προφορικής Ιστορίας της Αναγνωστικής Εταιρίας με μοναδικά τεκμήρια. Τα κυριότερα από τα πορίσματα του ερευνητικού προγράμματος θα παρουσιαστούν σε αδρές γραμμές στην εκδήλωση, με την πεποίθηση ότι η έρευνα και η συλλογή μαρτυριών πρέπει να συνεχιστεί και να επεκταθεί χρονικά.

Επιστημονικός Υπεύθυνος του έργου ήταν ο Αν. Καθηγητής του Τμ. Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, Διευθυντής του Εργαστηρίου Ελληνικής Μουσικής  και Γραμματέας της Δ.Ε. της Αναγνωστικής, κ. Κώστας Καρδάμης.

Την ερευνητική ομάδα αποτέλεσαν οι κ.κ. Ευστάθιος Πουλιάσης, ιστορικός, μεταδιδακτορικός ερευνητής Ιονίου Πανεπιστημίου, Κώστας Σουέρεφ, μουσικολόγος, υπ. Διδάκτορας Ιονίου Πανεπιστημίου, και οι κυρίες Γεωργία Λαζαρίδου, ιστορικός, μεταπτυχιακή φοιτήτρια Ιονίου Πανεπιστημίου, και Σοφία Φεγγούλη, αρχειονόμος-βιβλιοθηκονόμος.

Ερευνητικό Πρόγραμμα:

Ψηφιακό Ευρετήριο Επτανησιακού Τύπου: Εφημερίδες, Περιοδικά, Πρόσωπα (1801–1922) (2025).

Η Αναγνωστική Εταιρία, το 2025, μετά από υποβολή σχετικής πρότασης και τη συνακόλουθη έγκριση, έλαβε χρηματοδότηση του ερευνητικού έργου: «Ψηφιακό Ευρετήριο Επτανησιακού Τύπου: Εφημερίδες, Περιοδικά, Πρόσωπα (1801–1922)» από το Υπουργείο Πολιτισμού στο πλαίσιο της πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος για επιχορήγηση και/ή αιγίδα στον χώρο του Βιβλίου, των Γραμμάτων και της Φιλαναγνωσίας.

Σκοπός του προγράμματος είναι η συγκέντρωση, καταγραφή και τεκμηρίωση εφημερίδων και περιοδικών του επτανησιακού Τύπου κατά την περίοδο 1801–1922, καθώς και η δημιουργία ψηφιακού εργαλείου αναζήτησης και διασύνδεσης των σχετικών δεδομένων.

Επιστημονικός υπεύθυνος του έργου είναι ο Ευστάθιος Πουλιάσης, μεταδιδάκτορας του Τμήματος Ιστορίας και Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών του Ιονίου Πανεπιστημίου.

Η ερευνητική ομάδα αποτελείται από τις: Έλενα Λουκά, Μηχανικό Λογισμικού και τις εθελόντριες αρχειονόμους- βιβλιοθηκονόμους Γεωργία Κοσκινά, Τάνια Κόντη και Σοφία Φεγγούλη. Στην εθελοντική συμβουλευτική επιτροπή συμμετέχουν οι κ.κ. Δημήτρης Ζυμάρης, Επιστημονικός Διευθυντής της Εταιρίας, Κωνσταντίνος Καρδάμης, Γραμματέας Δ.Ε. – Καθηγητής Μουσικολογίας Ιονίου Πανεπιστημίου και Κωνσταντίνος Λιντοβόης, Έφορος Βιβλιοθήκης – Εκπαιδευτικός.